HIZTEGIA

ERATORPENA ETA KOnPOSIZIOA

Irratiak entzule asko omen ditu. Entzule = Oyente

Zuen oroimena gordeko dut. Oroimen = Recuerdo

Nire amak usaimen ona dauka. Usaimen = Sentido del olfato

JK Rowling idazle hobea da.  Idazle = Escritor

Nire entrenatzailea oso hertsia da. Entrenatzaile = Entrenador

Bihar mintzamen froga dauka. Mintzamen = Habla

Kimika laborategia oso argitsua da.  Laborategi = Laboratorio

Loreak lorategian utzi ditugu. Lorategi = Jardín

Liburu honetan protagonista narratzailea da.  Narratzaile = Narrador

Telefonoaren asmatzailea. Asmatzaile = Inventor

Gutuna igorle ezagunarena da.  Igorle = Remitente

Liburua apalategian utzi dut. Apalategi = Estanteria

Kontalariak ipuinak kontatu ditu. Kontalari = Contador/a

Erleak erlategian bizi dira. Erletegi = Colmena

begiralea, musikazalea, salbatzailea, banatzailea, maitalea, aztarnategia, hartzailea, itzultzailea, kafetegia saltzailea egiazalea, idazmena, hiltzailea, irakaslea, ikaslea, biltokia.

ATZIZKIAK

1. -le (el que.../ autor de... ) - adibidea: Irakurle: Irakurtzen duena

2. -tzaile (el que.../ autor de...) - adibidea: Saltzaile: Saltzen duena

3. -men (capacidad de...) - adibidea: Irakurmena: Irakurtzeko ahalmena

4. -tegi (lugar) - adibidea: Kafetegi: kafeak edateko tokia

5. -zale (aficionado a...) - adibidea: Musikazale: Musika atsegin dituena

POSTPOSIZIOAK

1.-Nor edo partitiboa (gehitu -rik) postposizioak: Gabe (sin), faltan (falta)

    Adibideak: Lotsarik gabe 

                       Demborarik faltan

2.-Noren (gehitu -ren) postposizioak: truke (a cambio de), ondoan (al lado)

     Adibideak: Epik sinatuko kamisetaren truke etxerako lana egiten lagunduko dizut.

                        Lauraren ondoan Pedro dago.

3.-Nori (gehitu -ri) postposizioa: Buruz (sobre...)

    Adibidea: Patxiri buruz hitz egingo dut

4.-Non (gehitu -n) postposizioa: Barrena (En el interior de)

     Adibidea: Dendan barrena galdu egiten da

5.-Nondik (gehitu -dik/-tik) postposizioa: Kanpo (fuera de)

    Adibidea: Etxetik kanpo ibiltzea gustatzen zaio

6.-Zerez (gehitu -z/-ez) postposizioa: Gain (A demás de), bestalde (Por otro lado)

    Adibidea: Horretaz gain

                    Asko gustatzen zaitez bestalde oso erabilgarria da

Hitzeko komposizioa

Atzizkiak

• hitz + le --------> egilea edo agentea                                                                                  adibidez: irakasle,ikasle,begirale,maitale,entzule,idazle,igorle
• hitz + tzaile----->egilea edo agentea:                                                                                 adibidez: saltzaile,hiltzaile,salbatzaile,banatzaile,hartzaile,itzultzaile,entrenatzailea,narratzaile,asmatzaile
• hitz + men----> ahakmena                                                                                                 adibidez: idazmena,oroimen,usaimena,mintzamena,
• hitz+ tegi----> tokia, lekua                                                                                                 adibidez: erlategi, aztarnategi,kafetegi,laborategi,apalategi,

hitz-elkarteak

hitz+ zale-----> zerbaiten aldekoa dena edo zerbait atsegin duena                                              adibidez: egiazale,musikazale,

HIZTEGIA ETA POSTPOSIZIOAK

HIZTEGIA

1. Erlategi-Colmena de abejas
2. Begirale-Monitores
3. Musikazale-Músico
4. Salbatzaile-Salvador
5. Lorategia-Jardín
6. Banatzaile-Repartidor
7. Entrenatzaile-Entrenador
8. Maitale-Amante
9. Mintzamen-Capacidad de hablar
10. Aztarnategi-Yacimiento
11. Hartzaile-Receptor
12. Entzumena/Entzulea-Oído/Oyente
13. Itzultzaile-Seguidor
14. Kafetegi-Cafetería
15. Saltzaile-Vendedor
16. Egizale-Sincero
17. Idazmena/Idazle-Escritura/Escritor

POSTPOSIZIOAK

Nor edo partitiboa (sin...):

Gabe, barik, ezean, faltan.

Noren:

Gainean/azpian, ondoan, aurrean/atzean, barruan, inguruan, perean, artean, alde, kontra, aldean, kontura, partez, bidez, bitartez, lekuan, ordez, arabera, ezku, menpe, zain, bila, gisa, eske, mailan, arloan, truke.

Nori:

Buruz, begira, esker.

Non:

Zehar, barrena, gora/bera.

Nondik:

Kanpo.

Zerez:

Gain, bestalde.

-Zerbait antolatu edo konpontzen duena  -  Antolatzaile

-Zerbait antolatu edo konpontzen duenaa. -> ___________

-Zentzumenetako bat. ->_________

-Gertakariak kontatzen dituen pertsona. ->____________

-Pentsamendu bidez inguruaz jabetzeko ahalmena. ->__________

-Apalak dituen altzaira. ->_________

-Zerbaiten hazkuntza egiteko tokia edo instalazio multzoa. ->__________

-Liburuak irakurtzean nahiz liburuen bilduma egitea gogoko duena. ->__________

Hitzak:

Antolatzaile         usaimen          apalategi          kontalati

liburuzale            hazitegu          gozatzaile         adimen

Nor edo partitiboa

Gabe: Sin

Barik: Sin

Ezean:Es

Faltan:Falta de

Noren

Gainean/Azpian:Encima/Debajo

Ondoan:Al lado de

Aurrean/Atzean:Delante/Detras

Postposiziorik

POSTPOSIZIOAK

Gabe/ Barik: Sin.

Ezean: Sin / Falta.

Faltan: Falta.

Gainean: Encima.

Azpian: Debajo.

Ondoan: Al lado.

Aurrean: Adelante.

Atzean: Atras.

Barruan: Dentro.

Inguruan: Alrededor.

Parean: A la par.

Artean: Entre.

Alde: A favor de.

Contra: En contra de.

Aldean: Al lado.

Kontura: Por cuenta de.

Partez: De parte de.

Bidez/Bitartez:  A través de.

Lekuan/ Ordez: En lugar de.

Arabera: Según

Esku: En manos de.

Menpe: Bajo el dominio de.

Zain: Esperar.

Bila: A la busca de.

Gisa: Modo de.

Eske: En busca de.

Mailan: En el nivel.

Arloan: En el ambito de.

Truke: A cambio de.

Buruz: Sobre.

Begira: Teniendo en cuenta.

Esker: A cambio de.

Zehar: A lo largo de.

Barrena: Interior de.

Gora/Behera: Arriba/ Abajo.

Kampo: Fuera de.

Gain: Además de.

Bestalde: Por otro lado.

Enara Eza eta Amaia Arancon.

Partikula modalak

1.- Inoiz ez dugu Ilargi hain goibel ikusi, horrela ____ dabil auto-istripu hura izan zuenetik.
a) Ote     b) Omen   c) Ahal


2.- Ba ____ dakizu zer ordu den?
a) Omen    b) Al    c) Ahal


3.- Orduan, non sartu ____ da?
a) Ote   b) Omen   c) Al


4.- Beldur naiz galdu ez ____ garen.
a) Omen   b) Ohi   c) Ote


5.- Oraingoan irabaziko ____ du!
a) Al   b)Ahal   c) Ei


6.-Amak horri buruz ezer esan ez digun arren, Ameriketara hamar urterako joan ____ da.
a) Ahal   b) Omen   c) Ote


7.- Nire amak kafesnea gosaltzen ____ du.
a) Ohi   b) Ahal   c) Ote


8.- Eskolatik etera ondoren, amonaren etxera joaten ____ da egunero.
a) Ahal   b) Omen   c) Ohi


9.- Kaixo Ilargi, Miren hemen ____ dago?
a) Ohi   b) Al   c) Ahal


10.- Udan Almeriara oporretan joan ____ naiz.
a) Omen   b) Ahal   c) Ote


1) b. 2) b. 3) a. 4) c. 5) a. 6) b. 7) a. 8) c. 9) b. 10) a.

DENBORAZKO PERPAUSAK

1. Jolasten ari zinen eta min hartu duzu.

    Jolasten ari zinenean min hartu duzu.

2. Poltsa irekitzera joan nintzenean, konturatu nintzen giltzak etxean utzi nituela.

    Poltsa irekitzerakoan konturatu nintzen giltzak etxean utzi nituela.

3. Ateari danbateko bat eman zionean, kristala puskatu zen.

    Ateari danbateko bat ematerakoan kristala puskatu zen.

4. Okindegi horretan ogiak egin eta bost minutura saltzen dituzte.

    Okindegi horretan ogiak bezain laster egin saltzen dituzte.

5. Gaztea zaren bitartean aprobetxatu beharko duzu; gero, nahikoa lan!

    Gaztea zarenean aprobetxatu behar duzu, gero, nahikoa lan.

6. Nahi izanez gero, ni erosketak egitera joango naiz. Bitartean zu etxea garbitzen has zaitezke.

    Nik erosketak egiten ditudan bitartean zu etxea garbitzen has zaitezke.

7. Tolosatik eta gero basurde bat atera zitzaigun bidera.

    Tolosatik pasatu ondoren, basurde bat atera zitzaigun bidera.

8. Idazlanak egitea ahazten zait eta gero irakasleak errieta egiten dit.

    Idazlanak egitea ahazten zaidanean irakasleak errieta egiten dit.

9. Zu baino ordu erdi lehenago etorri da Malen.

     Malen, zu baino ordu erdi aurretik etorri da.

10. Baloiaro ostikoa ematen dio eta bere bila joan behar du beti.

      Baloiari ostikoa ematen dion bakoitzean bere bila joan behar du.

HIZTEGIA:

Aholkua: consejo 

Zure arrebak aholku txarra  eman zidan.

Merkealdia / Beherapena: Rebajas

Merkealdian gaude eta dena oso merke dago.

Xedea: Meta / Objetivo

Nire xedea ikasturtea gainditzea da.

Ziurtagiria: Certificado

Eskolako idazkariak ziurtagiria bidali dio.

Eskaera:  petición

Entzun nire eskaerak, ziur guztiontzat ona direla.

Udalerria: municipio

Udalerri hau oso handia da.

Egoera: situación
Bizikleta zaharra da, baina egoera onean dago.

Eskaintza: oferta
Autoaren eskaintza hau oso ona omen da.

Saltokia: tienda / lugar de venta
Saltoki honetan urtero lapurtzen dute.

merkea: barato
Orain sagarra merke dago.

Garestia: Caro
Orain arropa garesti dago.

Eman egin: Ceder la ropa / anchar
Soineko horrek  eman egin du.

Hondatu: Estropear
Ordenagailua hondatuta dago.

Izenpena: Firma
Idatzi izenpe bat hemen mesedez.

NOR-NORI-NORK

ADIBIDEAK

Nik Pedrori baloia eman NION.

Guk zuri erregaliz gorri bat emanGENIZUN.

Haiek Albertori eman ZIKIOTEN aholkuak.

Javierrek Laurari eman ZIZKION margoak.